Metoda Vojty oraz koncepcja NDT Bobath to dwie uznane na świecie metody neurorozwojowe stosowane w fizjoterapii dziecięcej – także w takim mieście jak Poznań. Obie są wykorzystywane w pracy z niemowlętami i dziećmi z zaburzeniami ośrodkowego układu nerwowego, opóźnieniami rozwoju psychoruchowego czy nieprawidłowym napięciem mięśniowym. Choć ich cel nadrzędny jest wspólny – wspieranie prawidłowego rozwoju ruchowego – różnią się one mechanizmem działania, sposobem prowadzenia terapii oraz filozofią pracy z pacjentem.
Na czym polega metoda Vojty?
Metoda Vojty, opracowana przez czeskiego neurologa Václava Vojtę, opiera się na koncepcji tzw. lokomocji odruchowej. Terapeuta poprzez ucisk określonych punktów stymulacyjnych na ciele dziecka wywołuje globalne wzorce ruchowe, które aktywują mięśnie posturalne, poprawiają stabilizację centralną, wpływają na torowanie prawidłowych reakcji podporowych oraz wspierają integrację układu nerwowego.
Metoda ta nie polega na „uczeniu ruchu”, lecz na pobudzaniu wrodzonych, zapisanych neurologicznie wzorców ruchowych. Najczęstsze występujące wskazania do wykorzystania terapii Vojty w naszym ośrodku w Poznaniu to:
- mózgowe porażenie dziecięce (MPD),
- asymetria ułożeniowa,
- zaburzenia napięcia mięśniowego (hipotonia, hipertonia),
- wcześniactwo,
- opóźnienie rozwoju motorycznego.
Charakterystyczne dla terapii Vojty jest to, że dziecko podczas ćwiczeń może reagować płaczem – nie z powodu bólu, lecz z powodu intensywnej aktywacji układu nerwowego i zmiany pozycji.
Na czym opiera się koncepcja NDT Bobath?
Koncepcja NDT Bobath (NeuroDevelopmental Treatment), opracowana przez Bertę i Karla Bobathów, koncentruje się na normalizacji napięcia mięśniowego, hamowaniu nieprawidłowych wzorców ruchowych, wspieraniu prawidłowych reakcji posturalnych, poprawie kontroli ruchowej w funkcjonalnych aktywnościach.
W przeciwieństwie do metody Vojty, NDT Bobath bazuje na pracy w naturalnych sytuacjach ruchowych, takich jak obracanie się, siadanie czy pełzanie. Terapia jest zwykle prowadzona w formie bardziej interaktywnej i dostosowanej do aktualnych możliwości dziecka.
Najczęstsze pojawiające się wskazania do terapii NDT Bobath w naszym ośrodku w Poznaniu to
- opóźnienie rozwoju psychoruchowego,
- asymetria postawy,
- zaburzenia koordynacji,
- trudności w kontroli głowy i tułowia,
- zaburzenia napięcia mięśniowego.
Jak wygląda wdrożenie terapii neurorozwojowej w praktyce?
Proces rozpoczyna się od szczegółowej oceny rozwoju dziecka, obejmującej:
- analizę napięcia mięśniowego,
- ocenę reakcji posturalnych,
- obserwację spontanicznej aktywności ruchowej,
- wywiad z rodzicami.
Następnie ustalany jest indywidualny plan terapii, który może obejmować:
- regularne sesje w gabinecie,
- ćwiczenia domowe wykonywane przez rodziców,
- monitorowanie postępów co kilka tygodni.
Systematyczność i zaangażowanie opiekunów mają kluczowe znaczenie dla skuteczności terapii.
FAQ
Czy metoda Vojty jest bolesna dla dziecka?
Nie. Może wywoływać płacz, jednak nie jest to reakcja bólową, lecz wynik intensywnej stymulacji układu nerwowego i zmiany pozycji.
Czy NDT Bobath jest łagodniejszą metodą?
Zwykle jest postrzegana jako bardziej naturalna i funkcjonalna, jednak jej skuteczność – podobnie jak w przypadku metody Vojty – zależy od prawidłowej kwalifikacji i systematyczności.
Czy można łączyć obie metody?
W niektórych przypadkach tak. Decyzję o łączeniu metod podejmuje terapeuta na podstawie oceny stanu dziecka.
Kiedy najlepiej rozpocząć terapię neurorozwojową?
Jak najwcześniej – szczególnie w pierwszym roku życia, gdy układ nerwowy cechuje się największą plastycznością.
